ހާޓް އެޓޭކް: އަލާމާތްތަކާއި ސަބަބުތައް

ހާޓް އެޓޭކް
ހާޓް އެޓޭކެއް ދިމާވަނީ ހިތަށް ލޭއާއި އޮކްސިޖަން ފޯރުކޮށްދޭ ހޮޅިއެއް ބެދުމުންނެވެ. ގިނަ ދުވަސްތަކެއްގެ ތެރޭގައި ސަބީލާއި ކޮލެސްޓްރޯލް ޖަމާވެ ހިތުގެ ލޭހިނގާ ހޮޅިތަކުގައި ޕްލާކް އުފެދެ އެވެ.

މި ޕްލާކެއް ފަޅައިގެން ގޮސްފިނަމަ، ލޭގަނޑުވެ ހޮޅި ބެދި ހާޓް އެޓޭކެއް މެދުވެރިވެ އެވެ. މި ހާލަތުގައި ލޭ ނުލިބުމުގެ ސަބަބުން ހިތުގެ މަސްތައް މަރުވާން ފަށަ އެވެ.

އިޝްތިހާރު

ހާޓް އެޓޭކަށް ސިއްހީ ބަހުރުވައިން ”މައިއޯކާޑިއަލް އިންފާކްޝަން“ އޭ ވެސް ކިޔަ އެވެ.

މަރުން ސަލާމަތްވުމަށްޓަކައި ހާޓް އެޓޭކަކަށް އަވަސް ފަރުވާ ބޭނުންވެ އެވެ. ހާޓް އެޓޭކެއްގެ އަލާމާތެއް ފެނިއްޖެނަމަ ވަގުތުން އެމްބިއުލާންސަށް ނުވަތަ ކުއްލި ފަރުވާދޭ މަރުކަޒަކަށް ގުޅާށެވެ.

އަލާމާތްތައް
ހާޓް އެޓޭކްގެ އަލާމާތްތައް މީހުންނަށް ފެންނަނީ ތަފާތު ގޮތްގޮތަށެވެ. ބައެއް މީހުންނަށް ފެންނަނީ ވަރަށް ކުޑަ އަލާމާތްތަކެކެވެ. އަނެއްބައި މީހުންނަށް ވަރަށް ބޮޑެތި އުނދަގޫތައް ކުރިމަތިވެ އެވެ. އަދި ބައެއް މީހުންނަށް އެއްވެސް އަލާމާތެއް ނުފެނިވެސް ހާޓް އެޓޭކް ޖެހިދާނެ އެވެ.

އާންމުކޮށް ފެންނަ އަލާމާތްތަކަކީ:

• މޭގައި ރިއްސުން: މޭމަތީގައި އެއްޗަކުން ފިއްތާލާފައި ހުންނަ ކަހަލަ އިހުސާސެއްވުން ނުވަތަ މޭ ބާރުވުން.
• ތަދު ނުވަތަ އުނދަގޫވުން ކޮނޑަށް، އަތަށް، ބުރަކަށްޓަށް، ކަރަށް، ދަތްދޮޅިއަށް، ދަތްތަކަށް ނުވަތަ ބަނޑުގެ މަތީބަޔަށް ފެތުރުން.
• ފިނި ދާހިއްލުން.
• ވަރުބަލިވުން.
• މޭ އެންދުން ނުވަތަ ބަނޑު ފުރިފައި ހުންނަ ކަހަލަ އިހުސާސެއްވުން.
• ބޯ އެނބުރުން.
• ހޭނެތުން.
• މޭ ނުބައިކުރުން.
• ނޭވާ ކުރުވުން.

މޭގައި ރިއްސުމަކީ ހާޓް އެޓޭކްގެ އެންމެ އާންމު އަލާމާތެވެ. ނަމަވެސް އަންހެނުންނާއި އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންނާއި ހަކުރުބަލި ހުންނަ މީހުންނަށް ހާޓް އެޓޭކާ ގުޅުމެއް ނެތް ކަހަލަ އަލާމާތްތަކެއް ފެނިދާނެ އެވެ.

މިސާލަކަށް ހަމައެކަނި މޭ ނުބައިކުރުން ނުވަތަ ކަރާއި ބުރަކަށީގައި ކުޑަވަގުތުކޮޅަކަށް ރިއްސުން ފަދަ ކަންކަމެވެ.

ބައެއް ހާޓް އެޓޭކްތައް ކުއްލިއަކަށް ޖެހޭއިރު އަނެއްބައި މީހުންނަށް އެތައް ގަޑިއިރެއް ދުވަހެއް ނުވަތަ ހަފުތާއެއް ކުރިން އިންޒާރުގެ އަލާމާތްތައް ފެނެ އެވެ.

އަރާމުކޮށްގެން ހުއްޓައިވެސް ނުފިލާ މޭގައި ރިއްސުން ނުވަތަ މޭ ބާރުވުން (އެންޖައިނާ) އަކީ ކުރިއަށް އޮތް ނުރައްކަލުގެ އިންޒާރަކަށް ވެދާނެ އެވެ. އެންޖައިނާ މެދުވެރިވަނީ ވަގުތީ ގޮތުން ހިތަށް ލޭ ފޯރުކޮށްދޭ މިންވަރު މަދުވުމުންނެވެ.

ޑޮކްޓަރަށް ދައްކަންވީ ކޮން އިރަކު؟
ހާޓް އެޓޭކެއް ޖެހެނީ ކަމަށް ޝައްކުކުރެވޭނަމަ ވަގުތުން އެހީތެރިކަން ހޯދާށެވެ. މި ފިޔަވަޅުތައް އަޅާށެވެ:

1. ކުއްލި ފަރުވާއަށް ގުޅާށެވެ: ވަގުތުން އެމްބިއުލާންސަށް ނުވަތަ ކުއްލި ފަރުވާދޭ ނަންބަރަށް ގުޅާށެވެ. އެމްބިއުލާންސް ނުލިބޭނަމަ އެހެން މީހަކު ލައްވައި އެންމެ ކައިރީގައި ހުރި ހޮސްޕިޓަލަށް ދާށެވެ. އެހެން އެއްވެސް ގޮތެއް ނެތް ހާލަތެއްގައި ނޫނީ އަމިއްލައަށް ކާރު ނުވަތަ ސައިކަލު ދުއްވާފައި ނުދާށެވެ.
2. ނައިޓްރޯގްލިސަރިން ބޭނުންކުރުން: ޑޮކްޓަރު ކުރިން މި ބޭސް ދީފައިވާނަމަ އެހީ ފޯރުކޮށްދޭ މީހުން އަންނަންދެން އިރުޝާދާ އެއްގޮތަށް ބޭސް ބޭނުންކުރާށެވެ.
3. އެސްޕިރިން ބޭނުންކުރުން: އިރުޝާދު ލިބިއްޖެނަމަ އެސްޕިރިން ބޭނުންކުރާށެވެ. ހާޓް އެޓޭކްގެ ވަގުތުގައި އެސްޕިރިން ބޭނުންކުރުމުން ލޭގަނޑުވުން ހުއްޓުވައި ހިތަށް ލިބޭ ގެއްލުން ކުޑަކޮށްދެ އެވެ.

އެސްޕިރިންއަކީ އެހެން ބޭސްތަކާ އެކު ބޭނުންކުރުމުން ނޭދެވޭ އަސަރު ކޮށްފާނެ ބޭހެކެވެ. އެހެންކަމުން ޑޮކްޓަރެއް ނުވަތަ ސިއްހީ އެހީތެރިއަކު ބުނުމުން މެނުވީ އެސްޕިރިން ބޭނުން ނުކުރާށެވެ. އެސްޕިރިން ބޯން މަޑުކުރުމުގެ ބަދަލުގައި އެންމެ ފުރަތަމަ ކުއްލި ފަރުވާއަށް ގުޅާށެވެ.

ހާޓް އެޓޭކެއް ޖެހިފައިވާ މީހަކު ފެނިއްޖެނަމަ ހަދާނީ ކިހިނެއް؟
މީހަކު ހޭނެތިފައި އޮއްވާ ފެނިފައި އެއީ ހާޓް އެޓޭކެއް ކަމަށް ޝައްކުކުރެވޭނަމަ ފުރަތަމަ ކުއްލި ފަރުވާއަށް ގުޅާށެވެ. އެއަށްފަހު އެމީހާ ނޭވާލާތޯއާއި ވިންދު ހުރިތޯ ބަލާށެވެ. ނޭވާ ނުލާނަމަ ނުވަތަ ވިންދު ނެތްނަމަ ސީ.ޕީ.އާރު ދޭން ފަށާށެވެ.

• ސީ.ޕީ.އާރު ދޭން ނޭނގޭނަމަ: ހަމައެކަނި އަތުން މޭމަތީގައި ފިއްތައިގެންދޭ ސީ.ޕީ.އާރު ދޭށެވެ. މީގެ މާނައަކީ އެމީހާގެ މޭމަތީގެ މެދުގައި ބާރަށް އަދި އަވަސްއަވަހަށް ފިއްތުމެވެ (މިނެޓަކު 100 އާއި 120 އާ ދެމެދުގެ މިންވަރަކަށް). ސިއްހީ އެހީތެރިން އަންނަންދެން މިގޮތަށް ކުރިއަށް ގެންދާށެވެ.
• ސީ.ޕީ.އާރު ދޭން އެނގޭނަމަ: ފުރަތަމަ 30 ފަހަރު މޭމައްޗަށް ފިއްތާލުމަށްފަހު 2 ފަހަރު އަނގައިން ނޭވާ ދޭށެވެ. ސިއްހީ އެހީތެރިން އަންނަންދެން މިގޮތަށް (30 ފިއްތުން، 2 ނޭވާ) ކުރިއަށް ގެންދާށެވެ.

ސަބަބުތައް
ގިނަ ހާޓް އެޓޭކްތައް ދިމާވަނީ ހިތުގެ ލޭހިނގާ ހޮޅިތަކުގެ ބަލި (ކޮރޯނަރީ އާޓަރީ ޑިޒީޒް) ގެ ސަބަބުންނެވެ. މި ބަލީގައި ހިތުގެ އެއް ހޮޅި ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ގިނަ ހޮޅި ބެދެ އެވެ.

މިއީ އާންމުކޮށް ކޮލެސްޓްރޯލް ޖަމާވެގެން އުފެދޭ ޕްލާކްގެ ސަބަބުން ދިމާވާ ކަމެކެވެ. މި ޕްލާކްގެ ސަބަބުން ހޮޅިތައް ހަނިވެ ހިތަށް ލޭ ދައުރުވާ މިންވަރު މަދުވެ އެވެ.

ޕްލާކެއް ފަޅައިގެން ގޮސްފިނަމަ ހިތުގެ ތެރޭގައި ލޭގަނޑުވުމަށް މެދުވެރިވެ އެވެ.

ހާޓް އެޓޭކް މެދުވެރިވަނީ ހިތުގެ ހޮޅިއެއް މުޅިން ނުވަތަ ބައެއް ބެދުމުންނެވެ. ހާޓް އެޓޭކްތައް ބަހާލެވޭ އެއް ގޮތަކީ އީ.ސީ.ޖީ އިން ފެންނަ ބަދަލުތަކަށެވެ.

• STEMI: މެދު މިންވަރެއްގެ ނުވަތަ ބޮޑު ހޮޅިއެއް މުޅިން ބެދުމުން ކުރިމަތިވާ ހާޓް އެޓޭކެވެ. މިއީ ވަގުތުން ފަރުވާ ބޭނުންވާ ނުރައްކާތެރި ހާލަތެކެވެ.
• NSTEMI: ހޮޅިއެއްގެ ބައެއް ބެދުމުން ދިމާވާ ހާޓް އެޓޭކެވެ. ނަމަވެސް ބައެއް ފަހަރު މިއީވެސް ހޮޅި މުޅިން ބެދިގެން ދިމާވާ ކަމަކަށް ވެދާނެއެވެ.

ހުރިހާ ހާޓް އެޓޭކަކީ ހޮޅި ބެދިގެން ދިމާވާ ކަންކަމެއް ނޫނެވެ. އެހެން ސަބަބުތަކުގެ ތެރޭގައި:

• ކޮރޯނަރީ އާޓަރީ ސްޕެޒަމް: ލޭހިނގާ ހޮޅިއެއް ކުއްލިއަކަށް ބާރަށް ފިތުން. މިއީ ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުކުރުމުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ އެހެން ކަމަކުން ހޮޅި ހަރުވުމުން ދިމާވާ ކަމެކެވެ.
• އިންފެކްޝަންތައް: ކޮވިޑް-19 ފަދަ ވައިރަސްތަކުގެ ސަބަބުން ހިތުގެ މަސްގަނޑަށް ގެއްލުން ލިބިދާނެއެވެ.
• SCAD: ހިތުގެ ލޭހިނގާ ހޮޅިއެއްގެ އެތެރެއިން ފަޅައިގެން ދިއުމުގެ ސަބަބުން ދިމާވާ ފުރާނައަށް ނުރައްކާވާ ފަދަ ހާލަތެކެވެ.