ތައުބާވާނެ ގޮތް: ފިޔަވަޅަކުން ފިޔަވަޅަކުން 02

ފުރަތަމަ ފިޔަވަޅު: ވަގުތުން ފާފަ ހުއްޓާލުން

ތައުބާވުމުގެ ފުރަތަމަ ޢަމަލީ ފިޔަވަޅަކީ ކުރެވެމުންދާ ނުވަތަ ތަކުރާރުވަމުންދާ ނުބައި ޢަމަލު އެ ވަޤުތުން ފެށިގެން ހުއްޓާލުމެވެ.

އިޝްތިހާރު

މިއީ ސާދާ ކަމެއްހެން ހީވި ނަމަވެސް، ގިނަ ބަޔަކު ނާކާމިޔާބުވަނީ މި ހިސާބުންނެވެ. އެއީ ޢަމަލު ބަދަލުކުރުމުގެ ބަދަލުގައި، ހަމައެކަނި ހިތާމަކުރުމުން ފުދޭނެކަމަށް ދެކި، ފާފަކުރުމުގައި ދެމިތިބޭތީ އެވެ.

ފާފައަކީ އާދަވެގެން ކުރެވޭ ކަމެއްނަމަ (މިސާލަކަށް: ނަމާދު ދޫކުރުން، ދޭތެރެޖެއްސުން، ނުވަތަ ދެވިހިފާފައިވާ ކަމެއް)، އެކަން ހުއްޓާލުމަށް ޢަމަލީ އެހީތެރިކަން ބޭނުންވެދާނެ އެވެ.

އެގޮތުން ފާފައަށް މަގުފަހިވާ ކަންކަމުން ދުރުވުމާއި، ދުވަހުގެ އާދަތަކަށް ބަދަލު ގެނައުމާއި، ނުވަތަ އިތުބާރު ހިފޭ މީހެއްގެ އެހީތެރިކަން ހޯދުން ހިމެނެ އެވެ. އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު ތައުބާވުމާއި، ފާފަ ހުއްޓާލުމަށް ޢަމަލީ ވަޞީލަތްތައް ބޭނުންކުރުމަކީ ފުށުއަރާ ދެކަމެއް ނޫނެވެ.

ދެވަނަ ފިޔަވަޅު: އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު ދެރަވުން
ރަސޫލާ ﷺ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: ”ދެރަވުމަކީ (ނުވަތަ ހިތާމަކުރުމަކީ) ތައުބާއެވެ“ (އިބްނު މާޖާ: 4252). މިއިން އެނގެނީ ތައުބާވުމުގައި ހިތުގެ އިޙްސާސްތަކުގެ މުހިންމުކަމެވެ.

މިއީ އަމިއްލަ ނަފްސުދެކެ ނަފްރަތުކުރުމެއް ނޫނެވެ. އަދި މާޔޫސްކަމުގެ ތެރެއަށް ގެނބިގެން ދިޔުމެއްވެސް ނޫނެވެ. މިއީ ކުރެވުނު ޢަމަލަކީ ނުބައި ޢަމަލެއްކަން ﷲ ގެ ކުރިފުޅުމަތީގައި ތެދުވެރިކަމާއެކު އިޢުތިރާފުވުމެވެ.

މި ހިތާމައަކީ ތެދުވެރި ހިތާމައެއްތޯ ބަލާނެ މިންގަނޑަކީ، އެކަމުގެ ސަބަބުން މީހާގެ އުޅުމަށް ބަދަލެއް އާދޭތޯ ބެލުމެވެ.

މީހަކު ފާފައަކާ މެދު ދެރަވާކަމަށް ބުނެފައި، މާދަމާވެސް އެކަން ތަކުރާރުކުރުމަށް އެއްވެސް ޖެހިލުމެއް ނުވާނަމަ، އެއީ އަދި ފުރިހަމަ ތައުބާއެއް ނޫނެވެ. ތެދުވެރި ހިތާމައެއްނަމަ، އެމީހަކު އަމިއްލައަށް ތައުބާގެ ދެން ހުރި ފިޔަވަޅުތަކަށް މަގުދައްކައިދޭނެ އެވެ.

ތިންވަނަ ފިޔަވަޅު: ނުރިޖުޢަވުމަށް ޢަޒުމްކުރުމާއި އަދި އެހެން މީހުންގެ ޙައްޤުތައް އަދާކުރުން
ފާފަ ތަކުރާރު ނުކުރުމަށް ވަރުގަދަ ޢަޒުމެއް ކަނޑައެޅުމަކީ ތައުބާ ޞައްޙަވުމުގެ ޝަރުޠެކެވެ. ނަމަވެސް، ތެދުވެރި ޢަޒުމަކާއެކު ތައުބާވުމަށްފަހު، ފަހުން އަލުން އެ ފާފައަށް އެނބުރި ދެވުނު ކަމުގައިވިޔަސް، ކުރީގެ ތައުބާ ބާޠިލެއް ނުވާނެ އެވެ.

އެ ހާލަތުގައި އޮތީ އަލުން ތައުބާވުމެވެ. މުހިންމީ ތައުބާވާ ވަޤުތު ހިތުގައި އޮތް ތެދުވެރިކަމެވެ.

ފާފައަކީ އެހެން މީހެއްގެ ޙައްޤަކާ ގުޅިފައިވާ ކަމެއްނަމަ (މިސާލަކަށް: ފައިސާ ފޭރުން، ދޭތެރެޖެއްސުން، ނުވަތަ އަބުރަށް އަރައިގަތުން)، އިސްވެދިޔަ ތިން ޝަރުޠުގެ އިތުރުން ފަސްވަނަ ޝަރުޠެއް އިތުރުވެ އެވެ.

އެއީ އެ ޙައްޤެއް ރައްދުކުރުމެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ދަރަނި އަދާކުރުމާއި، މީހަކާ ބެހޭގޮތުން ހެދި ދޮގު އިޞްލާޙުކުރުން ނުވަތަ އިތުރު ގެއްލުމެއް ނުވާނެނަމަ ސީދާ އެމީހެއްގެ ކިބައިން މަޢާފަށް އެދުން ހިމެނެ އެވެ.

އެމީހަކު ނުފެނިއްޖެނަމަ ނުވަތަ ދުނިޔެ ދޫކޮށްފައިވާނަމަ، އެމީހަކަށްޓަކައި ހެޔޮދުޢާކޮށް، އެމީހާގެ ނަމުގައި ޞަދަޤާތްކޮށް، މާތްﷲ އެކަން ނިންމަވައިދެއްވާނެކަމަށް އިތުބާރުކުރުން ހުއްޓެވެ.