ޚުޝޫޢަތްތެރިކަމާއެކު ނަމާދުކުރާނެ ގޮތް

އަހަރެމެންގެ ތެރެއިން ގިނަ މީހުންނަށް އޮތް ގޮންޖެހުމަކީ ނަމާދު ނުކުރެވުމެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް، ނަމާދުގައި ހިތް ހާޒިރުކުރުމެވެ.

އިޝްތިހާރު

ހަށިގަނޑު ހުރީ ޤާއިމުވެފައެވެ. ދޫ ހަރަކާތްކުރެއެވެ. އެކަމަކު ”ﷲ އަކުބަރު“ އާއި ”އައްސަލާމް ޢަލައިކުމް“ އާ ދެމެދު، ސިކުނޑި ހުންނަނީ އީމެއިލްތަކަށް ޖަވާބުދީ، ޒުވާބުތައް މަތިން ހަނދާންކޮށް، ނުވަތަ ރޭގަނޑުގެ ކެއުން ރާވާށެވެ.

ހުޝޫޢަތްތެރިކަމަކީ ނަމާދުގެ ކުރިންނާއި ނަމާދުގެ ވަޤުތުގައިކުރާ އިޚްތިޔާރީ ކަންތައްތަކެއްގެ ނަތީޖާ އެވެ. އަދި އެއީ ދަސްކުރެވިދާނެ ކަންކަމެވެ.

ފުރަތަމަ ކަމަކީ، މަޑުޖެހިލުމަށްޓަކައި ނަމާދަށް އަވަހަށް ތައްޔާރުވުމެވެ. ހަރަކާތްތެރިކަމުގެ ތެރެއިން ކުއްލިއަކަށް ހިމޭންކަމަށް ސިކުނޑި ބަދަލެއް ނުކުރެވޭނެ އެވެ.

މަސައްކަތެއްގައި ހުރެފައި ދުވެގޮސް ހަށަމް ބަނދެފިނަމަ، އެ މަސައްކަތުގެ ޚިޔާލުތައް ނަމާދަށް ވެސް އަންނާނެ އެވެ. ދެ މިނެޓު ވަރު ހިމޭނުން އިށީނދެލައިގެން އިނުމާއި، މަޑުމަޑުން ވުޟޫކުރުމާއި، ވުޟޫއަށްފަހު ދުޢާކުރުމަކީ ބޭކާރު ވަޤުތެއް ނޫނެވެ. އެއީ ނަމާދަށް ތައްޔާރުވުމުގެ މުހިންމު މަރުޙަލާއެކެވެ.

ދެވަނަ ކަމަކީ، ލޮލަށް ފެންނަ ކަންތައްތައް މަދުކުރުމެވެ. ކުރެހުންތައް ހުރި ފޭރާމެއް، އޭގެ ސަބަބުން ނަމާދުގައި ސަމާލުކަން ކުޑަވާތީ ރަސޫލާ ﷺ އެ އަނބުރާ ރައްދުކުރެއްވިއެވެ.

ފޭރާމެއްގައި ހުރި ކުރެހުމަކަށް ރަސޫލާ ﷺ އެހާ ސަމާލުކަން ދެއްވިނަމަ، އަހަރެމެންގެ ކުރިމަތީގައި ހުޅުވާފައި ހުންނަ ލެޕްޓޮޕާއި، ފޯނަށް އަންނަ ނޮޓިފިކޭޝަންތަކާއި، އަދި ނަމާދު މުސައްލަ ކައިރީގައި ހުންނަ ފޯނަށް ސަމާލުވާންޖެހެ އެވެ. ސްކްރީންތައް ނިއްވާލާށެވެ. ރިނބްގް އޮފް ކޮށްލާށެވެ.

ކުޅަދާނަވެގެންވާނަމަ ހުސް ފާރަކަށް ކުރިމަތިލާށެވެ. ވަށައިގެންވާ މާޙައުލުން ސަމާލުކަން އަތުލަން މަސައްކަތް ނުކުރާނަމަ، ހިތް ހާޒިރުކުރަން ފަސޭހަވާނެ އެވެ.

ތިންވަނަ ކަމަކީ، ކިޔާ އެއްޗެއްގެ މާނަ ދެނެގަތުމެވެ. ހިތް ނުތަނަވަސްވެ އެކި ފަރާތްފަރާތަށް ދަނީ މާނައަށް ވިސްނުމުގެ ބަދަލުގައި ހަމައެކަނި އަޑުތަކެއް ކިޔާތީ އެވެ.

މި މަހު ކުރު ސޫރަތެއް (މިސާލަކަށް: އަލްޢަޞްރު، އަލްކާފިރޫން ނުވަތަ އަލްމުލްކު ސޫރަތް) އިޚްތިޔާރުކޮށް، އޭގެ މާނަ އާޔަތުން އާޔަތަށް ދަސްކުރާށެވެ. އޭރުން ކިޔަވާ އިރު އެ ބަސްތަކުގެ މާނަ ހިތަށް ވަންނާނެ އެވެ. އޭގެ ނަތީޖާ ވަޤުތުން ފެންނާނެ އެވެ.

މާނަ އެނގޭ އަދި ތިމާ ޤަބޫލުކުރާ ވާހަކައެއް ދައްކާއިރު، އެހެން ކަންކަމަށް ސަމާލުކަން ދިނުމަކީ އުނދަގޫ ކަމެކެވެ.

ހަތަރުވަނަ ކަމަކީ، ނަމާދަކީ މުޢާމަލާތެއް (ވާހަކަދެއްކުމެއް) ކަމަށް ދެކިގެން ނަމާދުކުރުމެވެ. ޤުދުސީ ޙަދީޘެއްގައިވާ ގޮތުން، ﷲ ތަޢާލާ ވަނީ ނަމާދު އެކަލާނގެ އާއި އެކަލާނގެ އަޅާ އާ ދެމެދު ބައްސަވާލައްވާފަ އެވެ. އަޅާ ”ހުރިހާ ޙަމްދެއް ހުރީ ޢާލަމްތަކުގެ ވެރި ﷲ އަށެވެ“ މިފަދައިން ބުނުމުން، ﷲ ތަޢާލާ ވަޙީކުރައްވަނީ ”ތިމަންރަސްކަލާނގެ އަޅާ ތިމަންރަސްކަލާނގެއަށް ޙަމްދުކޮށްފިއެވެ“ މިފަދައިންނެވެ.

ސޫރަތުލް ފާތިޙާގެ ކޮންމެ އާޔަތަކަށްފަހު، އެއަށް ޖަވާބެއް ލިބޭކަން ހަނދާންކޮށްލުމަށް ކުޑަ ހިނދުކޮޅަކަށް މަޑުޖެހިލާށެވެ. އޭރުން ނަމާދަކީ ހަމައެކަނި ކިޔަވައި ނިންމާލަންޖެހޭ އެއްޗެއްގެ ބަދަލުގައި، އިލާހީ ހަޟްރަތުން ތިމާއަށް މަރުޙަބާ ކިޔާ ތަނަކަށް ބަދަލުވާނެ އެވެ.

ފަސްވަނަ ކަމަކީ، ސިކުނޑީގައި ހުންނަ ޚިޔާލުތައް އެހެން ތަނަކަށް ބަދަލުކޮށްލުމެވެ. ނަމާދުކުރާ ތަނުން ބޭރުގައި ނޯޓުފޮތެއް ބާއްވާށެވެ. ނަމާދު ފެށުމުގެ ކުރިން، ސިކުނޑީގައި އެނބުރޭ މުހިންމު ކަންތައްތައް އޭގައި ލިޔެލާށެވެ. މިސާލަކަށް: ގޭގެ ކުލި ދެއްކުން، މީހަކަށް ފޯނުކުރުން ނުވަތަ މައާފަށް އެދުން ފަދަ ކަންކަމެވެ. އެ ލިސްޓު ނަމާދު ނިމެންދެން އެތަނުގައި އޮންނާނެއެވެ. ތިބާ އެ ހިޔާލުތައް ނައްތާލަނީއެއް ނޫނެވެ، ނަމަވެސް ވަގުތީގޮތުން އެހެން ތަނެއްގައި ބަހައްޓަނީއެވެ.

ހަވަނަ ކަމަކީ، ނަމާދުގެ ޙަރަކާތްތައް ލަސްކުރުމެވެ. އަވަސް އަރުވާލައިގެން ކުރާ ޙަރަކާތްތަކުގެ ސަބަބުން ސަމާލުކަން ގެއްލެ އެވެ. ވަރަށް އަވަސް އަރުވާލައިގެން ނަމާދުކުރި މީހަކަށް ރަސޫލާ ﷺ ޙަދީޘްކުރެއްވި އެވެ. ”އަނބުރާ ގޮސް ނަމާދުކުރާށެވެ، ހަމަކަށަވަރުން ތިބާ ނަމާދެއް ނުކުރެއެވެ“

ރުކޫޢުގައި ބުރަކަށި ސީދާކޮށްލާށެވެ. ސަޖިދައިގައި ގުނަވަންތައް ހަމަޖެހެންދެން މަޑުކޮށްލާށެވެ. އަވަސް އަރުވާނުލައި ތިން ފަހަރު ތަސްބީޙަ ކިޔާށެވެ. ލަހުން ކުރާ ނަމާދަކީ ހިތް ހާޒިރުކުރަން ފަސޭހަ ނަމާދެކެވެ. މީގެ ސަބަބުން އިތުރުވާނީ ފަހަރުގައި އެންމެ ނުވަދިހަ ސިކުންތެވެ.

ހަތްވަނަ ކަމަކީ، ސަޖިދައިގައި ތިމާގެ އަމިއްލަ ބަހުންނާއި އަމިއްލަ ބަސްތަކުން ދުޢާކުރުމެވެ. ސަޖިދައަކީ އަޅާ އޭނާގެ ވެރި ރަސްކަލާނގެއާ އެންމެ ކައިރިވާ ވަގުތެވެ (ޞަޙީޙް މުސްލިމް 482). ”ޔާ ﷲ، އަޅުގަނޑު މިހުރީ ވަރުބަލިވެފައެވެ، މިކަމުގައި އަޅުގަނޑަށް އެހީތެރިވެވޮޑިގަންނަވާށެވެ،“ ފަދަ އިޚްލާޞްތެރި އެންމެ ބަހަކުން ވެސް ހިތާއި އަޅުކަން ގުޅުވައިދޭނެ އެވެ.

ނަމާދަކީ ތިމާގެ އަމިއްލަ ކަމަކަށް ވުމުން، ހިތް ހާޒިރުވާން ފަސޭހަވެއެވެ.

އެންމެ ފަހު ކަމަކީ، ނަމާދުގައި ބައެއް ފަހަރު ހިތް އެހެން ދިމާލަކަށް ދިޔަސް މާޔޫސް ނުވުމެވެ. ރަސޫލާ ﷺ ގެ އަޞްޙާބުންނަށް ވެސް ނަމާދުގައި އެހެން ޚިޔާލުތައް އައުމުގެ ތަޖުރިބާ ކުރެވުނެވެ.

ރަސޫލާ ﷺ ސިފަކުރެއްވި ގޮތުގައި، ޝައިޠާނާ ނަމާދުގައި ވަސްވާސްދީ، އެމީހަކަށް ނަމާދުކުރެވުނު މިންވަރު ވެސް ނޭނގޭ ވަރު ކުރެއެވެ

މީގެ ޙައްލަކީ އުއްމީދު ކަނޑާލުމެއް ނޫނެވެ. އެއީ ނަމާދު ކުރިއަށް ގެންދިއުމާއި، ބޭނުންވާ ޙާލަތްތަކުގައި ސަޖިދަ ކުރުމާއި، އަބަދުވެސް ހިތް ހާޒިރުކުރަން މަސައްކަތް ކުރުމެވެ. ހިތް ހާޒިރުކުރުމަކީ އެއްފަހަރުން ލިބޭ ކާމިޔާބީއެއް ނޫނެވެ. އެއީ ކޮންމެ ނަމާދެއްގައި ވެސް އެތައް ފަހަރަކު ކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ.

މި ހުރިހާ ކަމަކުން އެންމެ މުހިންމު ކަމަކަށް ހަނދާންކުރަންވީ ކަމަކީ: ނަމާދު ފުރިހަމަކުރުމުގެ ކުރިން ހިތަށް ވަކި ކަހަލަ އަސަރެއް ކުރަންދެން މަޑުނުކުރާށެވެ.

ޙާލަތްތައް ބަދަލުކޮށް، ބަސްތައް ދަސްކޮށް، ހަށިގަނޑުގެ ޙަރަކާތްތައް ލަސްކުރާށެވެ. އޭރުން އިޙަސާސްތައް އެކަމުގެ ފަހަތުން އަންނާނެ އެވެ. ޚުޝޫޢަތަކީ އެހެން ކަންކަމެކޭ ވެސް އެއްފަދައިން، ތަކުރާރުކޮށް ކުރެވޭ އާދައިގެ ކަންތައްތަކެއްގެ ސަބަބުން އުފެދޭ ކަމެކެވެ. އޭރުން އެއީ ތިބާގެ ސިފައަކަށް ބަދަލުވާނެ އެވެ.