
ސަޢޫދީ އަށް އިންސާނީ ހައްގުތަކަށް މަސައްކަތްކުރާ ފަރާތްތަކުގެ ފާޑުކިޔުން އަމާޒުވާތާ އަހަރުތަކެއް ވެއްޖެ
ދީނީ ޢިލްމުވެރިންނާއި އެކަޑެމިކް ދާއިރާގެ ބޭފުޅުންނާއި ލިޔުންތެރިން އަދި ފިކުރީ އެކިއެކި ބޭފުޅުން ހައްޔަރުކޮށް ބަންދުގައި ބޭތިއްބުމާ ގުޅިގެން ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާއަށް އިންސާނީ ހައްގުތަކަށް މަސައްކަތްކުރާ ފަރާތްތަކުގެ ފާޑުކިޔުން އަމާޒުވާތާ އަހަރުތަކެއް ވެއްޖެ އެވެ.
މިގޮތުން ކުރެވޭ އެންމެ ބޮޑެތި ތުހުމަތުތަކުގެ ތެރޭގައި، ވަކި އުސޫލެއް ނެތި ހައްޔަރުކުރުމާއި ދިގު މުއްދަތަށް ޖަލުގައި ބޭތިއްބުމާއި އެކަހެރިކޮށް ބަންދުކުރުމާއި އެކަށީގެންވާ ސިއްހީ ފަރުވާ ނުދިނުމުގެ އިތުރުން ޚިޔާލު ފާޅުކުރުމުގެ މިނިވަންކަމަށް ހުރަސްއެޅުން ހިމެނެ އެވެ.
ގުއަންޓަނާމޯ ބޭ އަބޫ ޣުރައިބު އަދި ބަގްރާމް ފަދަ ޖަލުތަކުގައި ހިނގާފައިވާ އަނިޔާވެރި އަމަލުތަކަށް ބައިނަލްއަޤްވާމީ ސަމާލުކަން ބޮޑަށް ލިބިފައިވީ ނަމަވެސް، ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާގެ ޖަލުތަކުގައި އަސީރުންނާ މެދު އަމަލުކުރާ ގޮތާ މެދު ވެސް އިންސާނީ ހައްގުތަކަށް މަސައްކަތްކުރާ ޖަމިއްޔާތަކާއި ބައިނަލްއަޤްވާމީ މީޑިއާތަކުގެ ކަންބޮޑުވުންތައް ވަނީ އިތުރުވެފަ އެވެ.
ވިޝަން 2030 އާއި ދީނީ މާހައުލަށް އަންނަމުންދާ ބަދަލުތައް
ވަލީއަހުދު މުޙައްމަދު ބިން ސަލްމާންގެ ”ވިޝަން 2030“ ޕްރޮގްރާމްގެ ދަށުން ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާގެ އިޖުތިމާއީ ސަގާފީ އަދި އިގްތިސާދީ ދާއިރާއަށް ބޮޑެތި އިސްލާހީ ބަދަލުތަކެއް ވަނީ ގެނެސްފަ އެވެ.
ސަރުކާރުން ވަނީ މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ފުރުސަތުތައް ފުޅާކޮށް ދިގު މުއްދަތަކަށް އަމަލުކުރަމުން އައި އިޖުތިމާއީ ހުރަސްތައް ނައްތާލައި ދީނީ ފުލުހުން ހިމެނޭގޮތަށް ދީނީ މުއައްސަސާތަކުގެ ބާރުތައް ކުޑަކޮށްފަ އެވެ.
މި ބަދަލުތަކަށް ތާއީދުކުރާ ފަރާތްތަކުން މިއީ ޤައުމު ތަރައްގީކުރުމަށް ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި އިސްލާހުތަކެއް ކަމަށް ބުނާއިރު ފާޑުކިޔާ ފަރާތްތަކުން ވަކާލާތު ކުރަނީ މި އިސްލާހުތަކުގެ ސަބަބުން މިނިވަންކަމާއެކު ދީނީ ޚިޔާލު ފާޅުކުރުމާއި ސަރުކާރުގެ ސިޔާސަތުތަކަށް އަމާންކަމާއެކު ފާޑުކިޔުމުގެ ފުރުސަތު ހަނިވެފައިވާ ކަމަށެވެ.
ސަރުކާރުގެ ނިންމުންތަކާ މެދު ސުވާލު އުފައްދާ ނުވަތަ ތަފާތު ޚިޔާލު ފާޅުކުރާ ދީނީ ޢިލްމުވެރިންނާއި، ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކުގެ އިތުރުން ފިކުރީ ބޭފުޅުންނަށް ވަނީ ހައްޔަރުކުރުމާއި ދައުވާ އުފުލުމުގެ ބިރުވެރިކަމާ ކުރިމަތިލާން ޖެހިފަ އެވެ.
މިގޮތަށް މީހުން ހައްޔަރުކުރުމުގައި ބައިނަލްއަޤްވާމީ މިންގަނޑުތަކާއި، އަދުލުވެރި ޝަރީއަތުގެ އުސޫލުތަކާއި، ޚިޔާލު ފާޅުކުރުމުގެ މިނިވަންކަމަށް އިހުތިރާމްކުރޭތޯ އިންސާނީ ހައްގުތަކަށް މަސައްކަތްކުރާ ފަރާތްތަކުން ތަކުރާރުކޮށް ސުވާލު އުފައްދަ އެވެ.
އަނިޔާ ލިބުމާއި ދިގު މުއްދަތަށް ބަންދުކުރުމުގެ ތުހުމަތުތައް އަމާޒުވެފައިވާ ޢިލްމުވެރިން
ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާގެ ދީނީ މުއައްސަސާތަކާ މެދު އަމަލުކުރެވޭ ގޮތާ ބެހޭގޮތުން ދެކެވޭ ވާހަކަތަކުގައި، ފާހަގަކޮށްލެވޭ ބައެއް ބޭފުޅުންގެ މިސާލުތައް ހިމެނެއެވެ.
މަދީނާގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީގެ ކުލިއްޔަތުލް ޤުރްއާންގެ ކުރީގެ ޑީން ޑރ. އަޙްމަދު އަލްއަމްރީ ހައްޔަރުކުރެވުނީ 2018 ވަނަ އަހަރުގެ ސެޕްޓެމްބަރު މަހުގަ އެވެ.
އޭނާ ބަންދުގައި ހުރިއިރު ވަރަށް އިހާނެތިކޮށް އަމަލުކޮށްފައިވާ ކަމަށާއި އެކަށީގެންވާ ސިއްހީ ފަރުވާ ދީފައިނުވާ ކަމަށް ރިޕޯޓުތައް ބުނެ އެވެ.
ބަންދުގައި ހުންނަވަނިކޮށް ސްޓްރޯކެއް ޖެހިވަޑައިގެން، 2019 ވަނަ އަހަރުގެ ކުރީކޮޅު އޭނާ ވަނީ އަވަހާރަވެފަ އެވެ.
އޭނާގެ އަވަހާރަވުމާ ގުޅިގެން ސަޢޫދީ ޖަލުތަކުގައި ތިބޭ މީހުންނާ މެދު އަމަލުކުރާ ގޮތާއި ސިއްހީ ފަރުވާ ލިބުމުގެ ފުރުސަތު އޮންނަ މިންވަރާ މެދު ބޮޑެތި ސުވާލުތަކެއް އުފެދުނެވެ.
މަޝްހޫރު އެކަޑެމިކް އަދި ދީނީ ޢިލްމުވެރިއެއް ކަމަށްވާ ޝައިޚް މޫސާ އަލްގަރްނީ ބަންދުގައި 15 އަހަރާ ގާތްކުރާ މުއްދަތެއް ހޭދަކުރެއްވި އެވެ.
އޭނާގެ މައްސަލައަކީ ދިގު މުއްދަތަށް ދީނީ އިލްމުވެރިން ބަންދުކުރުމާއި، އެބޭފުޅުންނަށް އަނިޔާކުރާ ކަމަށް ބުނެ ފާޑުކިޔާ ފަރާތްތަކުން ފާހަގަކުރާ މުހިންމު މިސާލެކެވެ.
ދީނީ ދަރުސް ދެއްވާ ބޭފުޅެއްގެ ގޮތުގައި މަޝްހޫރުވެފައިވާ ޝައިޚް ޚާލިދު އައްރާޝިދު 2006 ވަނަ އަހަރު ހައްޔަރުކުރެވުނީ ކީރިތި ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަށް ފުރައްސާރަކޮށް ކުރެހި ކާޓޫނުތަކާ ދެކޮޅަށް ވަރުގަދަ ފިޔަވަޅު އެޅުމަށް ގޮވާލެއްވުމާ ގުޅިގެންނެވެ.
ރިޕޯޓުތައް ބުނާގޮތުން އޭނާގެ ޖަލު ހުކުމް ވަނީ 15 އަހަރުން 40 އަހަރަށް އިތުރުކޮށްފަ އެވެ.
މިއީ ޚިޔާލު ފާޅުކުރާ ދީނީ ބޭފުޅުންނާ މެދު އަމަލުކުރެވޭ ގޮތުގެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ މިސާލެކެވެ.
މި ހާދިސާތަކުގެ ސަބަބުން ދީނީ ޢިލްމުވެރިން ހައްޔަރުކޮށް ދައުވާ އުފުލައި ބަންދުގައި ބައިތިއްބާ ހާލަތްތަކާ މެދު އޮތް ކަންބޮޑުވުންތައް ވަނީ އިތުރުވެފަ އެވެ.
ސޯޝަލް މީޑިއާ ޕޯސްޓުތަކާއި ދީނީ ޚިޔާލު ފާޅުކުރުމުގެ ހުރަސްތައް
ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާގެ ސަރުކާރަށް ފާޑުކިޔާ ފަރާތްތަކާ މެދު އަޅަމުންދާ ފިޔަވަޅުތަކުގެ އަސަރު، ސޯޝަލް މީޑިއާ މެދުވެރިކޮށް ޚިޔާލު ފާޅުކުރާ ޢިލްމުވެރިންނަށް ވެސް ވަނީ ކޮށްފަ އެވެ.
2016 ވަނަ އަހަރު، މަޝްހޫރު ޙަދީޘް ޢިލްމުވެރިޔާ ޝައިޚް ޢަބްދުލްޢަޒީޒް އައްޠަރީފީ ހައްޔަރުކުރެވުނު ކަމަށް ރިޕޯޓުތައް ބުނެ އެވެ.
އޭނާ ހައްޔަރުކުރެވުނީ ބޭރުގެ ބާރުތައް ރުއްސުމަށްޓަކައި އިސްލާމީ އުސޫލުތަކަށް ދޫދޭ ވެރިންނަށް ފާޑުވިދާޅުވެ ކުރެއްވި ޕޯސްޓަކާ ގުޅިގެންނެވެ.
އޭނާ ހައްޔަރުކުރުމަކީ ސަރުކާރުގެ ސިޔާސަތުތަކަށް ފާޑުކިޔާ ދީނީ ބޭފުޅުންނަށް އޮތް ނުރައްކާ ހާމަކޮށްދިން ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ގިނަބަޔަކުދެކެ އެވެ.
މީގެ އިތުރުން ޑރ. ޢަބްދުލްޢަޒީޒް އަލްފައުޒާން އަދި ޝައިޚް އިބްރާހީމް އައްސަކްރާން ފަދަ ބޭފުޅުން ވެސް ވަނީ އެބޭފުޅުންގެ ސިޔާސީ ނުވަތަ ދީނީ ޚިޔާލުތަކާ ގުޅިގެން ހައްޔަރުކުރެވިފަ އެވެ.
ބައިނަލްއަޤްވާމީ ފެންވަރުގައި މަގުބޫލު ޢިލްމުވެރިއެއް ކަމަށްވާ ޑރ. ސަލްމާން އަލްޢައުދާ 2017 ވަނަ އަހަރު ހައްޔަރުކުރެވުނީ، ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާއާއި ގަތަރާ ދެމެދު އުފެދުނު ހަމަނުޖެހުންތައް ހައްލުވެ، ގުޅުން ރަނގަޅުވުމަށް އެދިވަޑައިގެން ކުރެއްވި ޓްވީޓަކާ ގުޅިގެންނެވެ.
އޭނާގެ މައްސަލައަށް ބައިނަލްއަޤްވާމީ ސަމާލުކަން ލިބުނީ، އޭނާގެ މައްޗަށް މަރުގެ ހުކުމް އިއްވުމަށް ޕްރޮސެކިއުޓަރުން މަސައްކަތްކުރާ ކަމުގެ ރިޕޯޓުތަކާ ގުޅިގެންނެވެ.
ސަޢޫދީ ވެރިން އެމެރިކާއާއެކު ބާއްވާ ގުޅުމަށާއި ހުޅަނގުގެ ނުފޫޒަށް ފާޑުވިދާޅުވި އުމުރުން ދުވަސްވީ ޢިލްމުވެރިޔާ ޑރ. ސަފަރު އަލްޙަވާލީ، އޭނާގެ އާއިލާގެ ބައެއް މެންބަރުންނާއެކު 2018 ވަނަ އަހަރު ހައްޔަރުކުރެވުނެވެ.
އޭނާގެ ސިއްހީ ހާލަތާ މެދު ވެސް ވަނީ ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކޮށްފަ އެވެ.
މުހިންމު ސާފުކޮށްދިނުމެއް: މި ލިސްޓުގައި ހިމެނެނީ އަސްލު ލިޔުމުގައިވާ ނަންތަކެވެ. މިއީ މި ހުރިހާ ބޭފުޅުންނަކީ މިހާރު ވެސް ބަންދުގައި ތިއްބެވި، ނުވަތަ އަނިޔާ ލިބިފައިވާ، ނުވަތަ އެއް މައްސަލައެއްގައި ކުށްވެރިވެފައިވާ ބޭފުޅުންކަން ކަށަވަރުކޮށްދޭ ދަލީލެއް ނޫނެވެ.
ކޮންމެ މައްސަލައަކީވެސް އިތުބާރު ހުރި ރިޕޯޓުތަކާއި އިންސާނީ ހައްގުތަކާ ބެހޭ ލިޔެކިޔުންތަކުން ކަށަވަރުކުރަންޖެހޭ ކަންކަމެވެ.
ސަލަފީ ފިކުރުގެ ތެރޭގައި އުފެދިފައިވާ ބަހުސްތައް
މި މައްސަލައަކީ ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ސަލަފީ ދީނީ ހަރަކާތުގެ ތެރޭގައި އުފެދިފައިވާ ބައިބައިވުންތައްވެސް ދައްކުވައިދޭ ކަމެކެވެ.
ސަލަފީ ފިކުރުގެ ބައެއް ޢިލްމުވެރިން ސަޢޫދީ ސަރުކާރުގެ ސިޔާސަތުތަކަށް ފާޅުގައި ފާޑުވިދާޅުވުމުގެ ސަބަބުން، ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތަކާއި ދައުވާތަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހިފައިވެ އެވެ.
އަނެއްބައި ބޭފުޅުން ސަރުކާރުގެ ދިފާއުގައި ވާހަކަދައްކަވައި، ވެރިންނަށް ކިޔަމަންތެރިވުމަށް ބާރުއަޅުއްވައި، ދައުލަތާ ދެކޮޅަށް ތެދުވާ ޢިލްމުވެރިންގެ ފިކުރުތައް ބަލައިނުގަނެ އެވެ.
ފަހުން މި ބުނި ގުރޫޕަށް ފާޑުކިޔާ ފަރާތްތަކުން ވެރިންނަށް ކިޔަމަންތެރިވުމަށް ބާރުއަޅައި އަދި ސިޔާސީ ހަރަކާތްތަކާ ދެކޮޅު ހަދާ ފަރާތްތަކަށް ނިސްބަތްކޮށް ”މަދްޚަލީ ސަލަފިއްޔާ“ މި ލަފުޒު ބޭނުންކުރެ އެވެ. ނަމަވެސް، ސަލަފީ ފިކުރަކީ ތަފާތު ގޮތްގޮތަށް ބެހިފައިވާ އެއްޗަކަށް ވުމުން، ހުރިހާ ޢިލްމުވެރިންނަކީ އެއް ފިކުރެއްގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ބެލުމަކީ ރަނގަޅު ގޮތެއް ނޫނެވެ.
ހައްޔަރުކުރެވޭ ޢިލްމުވެރިންގެ މައްޗަށް ހަރުކަށި ފިކުރު ނުވަތަ ޓެރަރިޒަމްގެ ތުހުމަތު ކުރެވޭއިރު، އެބޭފުޅުންނަށް ތާއީދުކުރާ ފަރާތްތަކުން ބުނަނީ އެއީ އަމާންކަމާއެކު ފާޅުކުރި ދީނީ ނުވަތަ ސިޔާސީ ޚިޔާލުތަކެއް ކަމަށެވެ. މިފަދަ ތުހުމަތުތަކަކީ ލިބެންހުރި ހެކިތަކާއި، ޝަރުޢީ މަރުހަލާތަކާއި، އިންސާނީ ހައްގުތަކުގެ މިންގަނޑުތަކަށް ބަލައި ވަކިވަކިން ވަޒަންކުރަންޖެހޭ ކަންކަމެވެ.
ފާޅުކަން ބޮޑު ގޮތެއްގައި ކަންކަން ހާމަކުރުމަށާއި ޖަވާބުދާރީވުމަށް ގޮވާލުން
ދީނީ ޢިލްމުވެރިން ހައްޔަރުކުރުމުގެ މައްސަލައަކީ ޚިޔާލު ފާޅުކުރުމުގެ މިނިވަންކަމާއި، ދީނީ މިނިވަންކަމާއި، އަދުލުވެރި އިންސާފާއި، އަދި އިންސާނީ ހައްގުތައް ހިމާޔަތްކުރުމާ ގުޅޭ އަސާސީ ސުވާލުތަކެއް އުފެދޭ ކަމެކެވެ.
ޤައުމު ތަރައްގީކޮށް އިގްތިސާދު ވަރުގަދަ ކުރި ނަމަވެސް، އިންސާފުވެރި ޝަރީއަތްތައް ކަށަވަރުކުރުމާއި، އަސީރުންނަށް ބޭނުންވާ ސިއްހީ ފަރުވާ ފޯރުކޮށްދިނުމާއި، އަދި އަނިޔާއާއި ނުހައްގު ހައްޔަރުކުރުންތަކުން މީހުން ސަލާމަތްކުރުމަކީ ސަރުކާރެއްގެ ޒިންމާއެކެވެ.
ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާގެ ”ވިޝަން 2030“ ގެ ދަށުން ޤައުމުގެ ގިނަ ކަންތައްތަކަކަށް ބަދަލު އައިސްފައިވީ ނަމަވެސް، ދީނީ ޢިލްމުވެރިންނާއި ސަރުކާރަށް ފާޑުކިޔާ ފަރާތްތަކާ މެދު އަމަލުކުރާ ގޮތަކީ އެ ޤައުމުގެ އިންސާނީ ހައްގުތަކުގެ ހާލަތު ވަޒަންކުރުމުގައި މުހިންމު ކަމެކެވެ.
މިތަނުގައި އުފެދޭ އެންމެ ބޮޑު ސުވާލަކީ، އެ ޢިލްމުވެރިއަކީ ސަރުކާރަށް ތާއީދުކުރާ ނުވަތަ ދެކޮޅު މީހެއްތޯ ބެލުމެއް ނޫނެވެ.
އޭގެ ބަދަލުގައި، ބަންދުގައި ހުންނަ ކޮންމެ މީހަކީ އިންސާނީ ކަރާމާތް ހިފެހެއްޓިފައިވާ، އިންސާފުވެރި ޝަރީއަތެއް ލިބޭ، އަދި އަނިޔާއާއި ނުހައްގު އަދަބުތަކުން ރައްކާތެރިވެފައިވާ މީހެއްކަން ކަށަވަރުކުރުމެވެ.



